Owoce czeremchy – skarbnica zdrowia

Od połowy sierpnia dojrzewają owoce czeremchy, prawdziwy skarb dla zdrowia. Wspominałam już w tym roku o czeremsze, a ściślej mówiąc – o jej kwiatach dla zastosowań kosmetycznych oraz o kwiatach i młodych liściach w fermentowanej herbacie – tutaj. To był wiosenny wpis, do wykorzystania i powtórzenia każdej wiosny. Tymczasem wielkimi krokami zbliża się jesień i znów na drzewkach wiszą owoce czeremchy. Tego lata wyjątkowo obficie – taki mamy bogaty w owoce rok. Trzeba więc korzystać z okazji i przyrządzać z nich różności!

owoce czeremchy
Owoce czeremchy – wyciąg alkoholowy, nalewka, syrop, sok, marmolada, susz owocowy – same skarby dla zdrowia.

Owoce czeremchy na nalewkę

Zebraliśmy już znaczną ilość czeremchowych wisienek na pyszną nalewkę. W tym roku, w sierpniu, nastawiłam jej wyjątkowo dużo, będę przy okazji eksperymentować z czasem macerowania owoców w alkoholu. Niektórzy zielarze zalecają, by owoce czeremchy dość krótko macerować w spirytusie (uwaga, nigdy nie zalewa się świeżych owoców alkoholem mocniejszym niż 70%). Ich zdaniem wystarczy tydzień, a najwyżej dwa, bo po upływie tego czasu do nalewki uwalnia się amigdalina z pestek. O amigdalinie może uda mi się w przyszłości napisać oddzielny artykuł, bo warto, dziś tylko o tym wspominam. Więc jeden niezbyt duży słoik nastawiłam tylko na tydzień, góra dwa tygodnie i zobaczę, co z tego wyjdzie.

owoce czeremchy
Na pierwszym planie – świeżo odcedzona dwutygodniowa nalewka z czeremchy, już lekko smakuje migdałami, a w tle – czeremchówka dwuletnia

Nie ukrywam, że ja lubię posmak gorzkich migdałów (charakterystyczny właśnie dla amigdaliny) w nalewce. To dla miłej obecności tego specyficznego aromatu nie pozbawiam pestek wiśni do nalewki wiśniowej ani czereśni podczas wytwarzania pysznej czereśniówki. Jednak w przypadku tych nalewek lekko gorzkawy, marcepanowy smak nie jest aż tak intensywny, jak w nalewce czeremchowej. Przygotowana dwa lata temu czeremchówka jest bardzo intensywnie migdałowa, wręcz lekko gorzkawa. Mnie ten smak bardzo odpowiada, ale w tym roku w ramach próby krócej potrzymam jedną partię nalewki na owocach. Myślę, że miesiąc wystarczy.

Czas na czeremchę – nalewka z owoców

owoce czeremchy
Czeremcha amerykańska owocuje w tym roku bardzo obficie – zdjęcie zrobione 5 września 2018

Trzy słoje z nalewkami

Owoce czeremchy mam w trzech słojach. W jednym, najmniejszym, owoce postoją w alkoholu tylko przez 1-2 tygodnie, w drugim – przez miesiąc, w trzecim – przez dwa miesiące – aby uzyskać smak podobny do tego sprzed dwóch lat. Nasion z owoców nie należy spożywać z uwagi na zawartość glikozydów cyjanogennych (nitrylozydów: prunazyna, amigdalina), które w wyniku hydrolizy uwalniają cyjanowodór (kwas pruski). Glikozydy cyjanogenne w małych ilościach działają leczniczo, działając wzmacniająco, pobudzająco, wykrztuśnie, rozkurczowo, żółciopędnie i antyseptycznie. W większych ilościach są toksyczne, ale przecież nie zaleca się pić żadnej nalewki szklankami, prawda? Jeden, dwa małe kieliszki nie zaszkodzą z całą pewnością (źródło).

owoce czeremchy
Nalewka czeremchowa prześwietlona popołudniowym słońcem wygląda jak prawdziwy klejnot!

Owoce czeremchy pełne antocyjanów

Antocyjany to największy i najważniejszy skarb owoców o ciemnej barwie – aronii, czeremchy, czarnych jagód itp. To substancje z grupy flawonoidów, o bardzo silnym działaniu przeciwzapalnym oraz regenerującym naczynia krwionośne. Antocyjany są nietrwałe, a więc – niestety – szybko się rozpadają. Można jednak je ustabilizować obróbką termiczną w obecności kwasów organicznych, na przykład kwasu cytrynowego, albo nawet lepiej – witaminy C.aronia

Antocyjanowy wyciąg alkoholowy z ciemnych owoców*

To nie jest zwyczajny sok czy syrop. To bardzo wartościowy wyciąg do wielu zastosowań para-medycznych, stabilizowany alkoholem, ale bez cukru. Ja przygotowuję go z myślą o wspaniałym syropie na kaszel, ale przyda się nie tylko do tego celu. Naprawdę warto go zrobić i mieć w apteczce! W miarę możliwości – proporcje można zwielokrotnić.

  • 1 kg ciemnych owoców – czeremchy, aronii, czarnych jagód
  • 0,5 l wody
  • 40 g kwasu L-askorbinowego (do kupienia tutaj)
  • spirytus w ilości do uzyskania stężenia około 20% etanolu

owoce czeremchy

Owoce czeremchy na wyciąg antocyjanowy – wykonanie

  1. Czeremchę opłucz, umieść w naczyniu, zalej wodą, dodaj proszek witaminy C i całość krótko zagotuj. Owoce puszczą sok, a kwas askorbinowy ustabilizuje związki aktywne, dzięki czemu sok zachowa intensywną, ciemną barwę.owoce czeremchy z witaminą C
  2. Wywar odstaw do wystudzenia, a następnie przecedź przez gęste sito. Dolej spirytus 95% w ilości potrzebnej do uzyskania stężenia około 20% (tutaj znajdziesz kalkulator stężeń etanolu, który powinien Ci pomóc obliczyć potrzebną ilość spirytusu). Po odcedzeniu czeremchy otrzymałam 685 ml soku, musiałam więc użyć 180 ml spirytusu, co dało około 850 ml gotowego produktu. Uzyskany wyciąg jest niezwykle stabilny. W butelce z ciemnego szkła i w raczej chłodnym miejscu może być przechowywany bardzo długo. Przy założeniu, że nie każdego roku ciemne owoce plonują tak obficie, z pewnością warto przygotować zapas przynajmniej dwuletni.
owoce czeremchy
Mój ubiegłoroczny wyciąg antocyjanowy z aronii wygląda dziś tak, jak widać na zdjęciu

*Taki wyciąg pełen antocyjanów będzie potrzebny do sporządzenia doskonałego syropu na kaszel, o którym wspominałam już tutaj i tutaj. Jest niezbędny do kompletu, więc zrób go koniecznie! A przepis na skuteczny syrop przeciwkaszlowy zamieszczę na blogu już niebawem 🙂

A może owoce czeremchy na zupełnie zwyczajny sok lub syrop?

Soki i syropy z owoców czeremchy (a także np. czarnego bzu) można przygotowywać starą i tradycyjną metodą, bez sokownika, sokowirówki czy wyciskarki. Wystarczy mieć duży garnek.

  • 1 kg owoców czeremchy
  • 2 litry wody (tak sugeruje dr Różański)
  • kwas cytrynowy lub askorbinowy w ilości 50 – 100 g na 3 l soku/syropu (oba można kupić w naszym sklepie) – czyli na porcję z około 1,3 kilograma owoców użyłam 70 g witaminy C – kwasu L-askorbinowego
  • cukier podzielony na dwie porcje (a w sumie cukier w następującej ilości: dla syropu 1,2-1,5 kg/ 1 litr soku, dla soku 0,2-0,25 kg/ 1 l soku z czeremchy)

owoce czeremchy

Wykonanie (przygotowałam syrop z 1,3 kg owoców):

  1. Umyte owoce zalej wodą (2,6 litra wody na 1,3 kg owoców), doprowadź do wrzenia, dodaj kwas askorbinowy (70 g) oraz połowę ilości cukru – na tym etapie dodałam cały kilogram, bo zamierzałam przygotować syrop.
  2. Wywar przykryj i pozostaw na noc. Następnego dnia ponownie ogrzej aż do wrzenia, wymieszaj.owoce czeremchy
  3. Przelej przez sito. Jeśli chcesz, możesz przetrzeć też owoce, ale ja wolałam przygotować z nich marmoladę, o czym za chwilę. Do uzyskanego soku dodaj pozostałą część cukru lub miodu, albo mieszaniny cukru i miodu. Przy czym jeśli sporządzasz sok/syrop z użyciem mieszaniny miodu z cukrem, to lepiej użyć część cukrową w trakcie podgrzewania, natomiast część miodową dodać na końcu, po przecedzeniu owoców. I już nie gotować miodu. W moim przypadku to był cukier (najmniejsza zalecana dla syropu dawka), a przy tej ilości czeremchy i uzyskanego płynu musiałam dodać jeszcze 2,6 kg.owoce czeremchy
  4. Sok z mniejszą zawartością cukru należy pasteryzować (o pasteryzacji możesz się więcej dowiedzieć z tego wpisu), natomiast syrop (bardziej słodki) wystarczy gorący wlać do wyparzonych butelek lub słoików i zamykać wyparzonymi lub tylko umytymi i spryskanymi spirytusem nakrętkami.

Na koniec okazało się, że 1,3 kg owoców czeremchy pozwoliło uzyskać 15 butelek gotowego syropu, każda po 330 ml. Niezły wynik! Syrop ma piękny, ciemny kolor i smak nieco podobny do wiśni lub czereśni. Nic w tym dziwnego – to przecież blisko spokrewnione rośliny. Jestem bardzo zadowolona, będę mieć nietuzinkowe prezenty i zapasik na zimę.. W przyszłym roku na pewno zrobię syrop ponownie, a może także i sok?owoce czeremchy

Marmolada czeremchowa i inne dobroci

Pozostałe na sicie ugotowane owoce starałam się w miarę dokładnie przetrzeć, oddzielając miąższ od pestek. To było naprawdę trudne zadanie! Do uzyskanego musu (około 400 g) dodałam jeszcze pięć obranych jabłek (po rozprażeniu również około 400 g), małą szczyptę soli, cukier do smaku (4 kopiaste łyżki) i usmażyłam pyszną marmoladę czeremchową. Nic się nie zmarnowało. Jednak zabawy przy tym sporo i nie wiem, czy warto. Chyba nie będę powtarzać tego doświadczenia. Uzyskany efekt – cztery naprawdę małe słoiczki, a to przecieranie – straszne! Muszę jednak przyznać, że smakuje wybornie…

Galaretka z resztek czeremchy

Po przetarciu owoców przez sito zostało na pestkach jeszcze tak dużo miąższu, że nie miałam serca tego wszystkiego wyrzucić tak po prostu. Zalałam więc pozostałości litrem wrzątku, wymieszałam porządnie, odcedziłam na durszlaku z dużymi dziurkami – tylko pestki miały pozostać na sicie. I rzeczywiście – udało mi się odzyskać jeszcze sporo miąższu. Dosmaczyłam całość cukrem z dodatkiem pektyny w proszku (pektyna na oko, ze dwie łyżki zapewne, cukru było 3/4 szklanki) oraz czubatą łyżeczką witaminy C w proszku. Uzyskałam idealny balans między smakiem słodkim i lekko kwaśnym. I o to mi chodziło! Pogotowałam wszystko przez 2 minuty, a następnie rozlałam uzyskaną galaretkę do niedużych słoiczków. Mam nadzieję, że godnie zastąpi galaretkę porzeczkową w sosie cumberland do pasztetu. Bo z porzeczką nie zdążyłam uporać się w tym roku!

O cudownych wartościach owoców czeremchy i mojej pierwszej nalewce pisałam już wcześniej, tutaj – warto poczytać. A o tym, że warto je również inaczej przetworzyć z pożytkiem dla zdrowia i smaku  – piszę dzisiaj 🙂 A więc – do dzieła. Biegnij zbierać owoce czeremchy, bo jeszcze gdzieniegdzie są. Zamykaj je w słoikach i butelkach. Na zdrowie!owoce czeremchy

PS. Listki, które przy okazji zaplątały się wraz z szypułkami – oberwałam, rozdrobniłam nieco w malakserze i przygotowałam z nich fermentowaną herbatkę (prawie taką, jak tutaj, tylko dziś – z samych liści).

owoce czeremchy
W słoju umieściłam liście na herbatkę, za chwilę słoik znajdzie się w ciepłym piekarniku.

Oddzielnie suszę niewielką ilość owoców czeremchy, rozsypanych na tacy pojedynczą warstwą. Taca stoi w bardzo ciepłym miejscu, więc na pewno nic nie spleśnieje. Suszone owoce czeremchy dodam na koniec do herbatki z liści – mam nadzieję uzyskać tym sposobem całkiem nowy smak. Ot, taki mały eksperyment – herbata podwójnie czeremchowa. Może także spróbujesz zrobić?suszone owoce czeremchy

A przy okazji zbierania czeremchy trafiła nam się i taka gratka 🙂owoce czeremchy i mirabelki

Powiązane wpisy

15 thoughts on “Owoce czeremchy – skarbnica zdrowia

    1. Kwas cytrynowy to substancja naturalnie występująca w owocach, podobnie zresztą, jak kwas L-askorbinowy. Oczywiście ten dodawany podczas zagotowywania owoców pochodzi z laboratorium chemicznego, a nie z natury, jego dodatek jest jednak niezbędny dla ustabilizowania antocyjanów.

      A te żółte owoce – to mirabelki 🙂

  1. Uwielbiam czeremchę 🙂 Uwielbiam Twoje opisy czynności 🙂 Uwielbiam Internet i FB, że daje mi te możliwości poznawcze 🙂

  2. Dziękuję za odpowiedź. Dziś byłam na dzikiej róży. Mam 10 litrów, nastawiłam ocet, na kiszonkę i na susz, a jeszcze mam zamiar zrobić syrop i dżem i chyba jeszcze nazbieramy. Mnóstwo podgrzybków u nas i też pójdę, a czeremcha to co roku zbieram i teraz nie będę bała się dodać kwasu cytrynowego do przetworów. Jeszcze mi się głóg i tarki marzą że skarbów jesieni, ale i skarby z pola przetwarzam. Dzięki.

    1. Widzę, że korzystasz z obfitości darów natury, jak tylko się da! Wspaniale!
      Macie podgrzybki??? Gdzie to jest? U nas lasy suche jak pieprz…

    1. Nie robiłam z miodem, ale myślę, że liczyć jak cukier. Przyjęłabym po prostu tę najniższą sugerowaną przez doktora Różańskiego ilość. Czyli dla syropu najwyżej 1,2 kg, dla soku 0,2 kg na każdy litr uzyskanego płynu.

  3. Czy zamiast kwasu askorbinowego mogę dodać sok z cytryny?
    Jeśli tak to w jakich ilościach?Mam ok 1 kg owoców.
    Chciałabym zrobić syrop dla wnusi.

    1. Tak, można jak najbardziej użyć soku z cytryny. Myślę, że jedna powinna wystarczyć – ma zastąpić 50-100 g kwasu cytrynowego, więc jest to dość płynna granica. Najważniejsza jest obecność kwasu, jego dokładna ilość ma mniejsze znaczenie.

      1. Dziękuję za odpowiedź. z podanej ilości wyszło mi 2, 4 l soku.
        Jest przepyszny. Na pewno zrobię jeszcze, tylko to przecieranie jest uciążliwe. Może jest jakiś sposób? Od jakiego wieku można podawać dzieciom taki sok i w jakich ilościach ?

        1. Myślę, że sok można podawać dzieciom jak każdy inny, to przecież owoce podobne do wiśni czy czereśni. A z ilością nigdy nie warto przesadzać – ot, po trochu każdego dnia – najważniejsza jest systematyczność.
          Co do przecierania – zgadzam się z Tobą, jest strasznie uciążliwe. Ale nie ma innego sposobu…

          1. Dzięki za odpowiedź i korekta zrobiłam syrop ale sok też zrobię. Czeremcha mnie urzekła…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *