W starym zeszycie wygrzebałam zapomniany przepis na piernik kresowy Babci Saranieckiej i postanowiłam upiec go w tym roku na święta. Przepis jest bardzo łatwy i nie wymaga długotrwałego dojrzewania ciasta, nie jest to bowiem piernik staropolski. A mimo to ma swoją historię i w pewien sposób jest to przepis tradycyjny. Babcia Zofia była moją "przyszywaną" babcią, bo prawdziwej nigdy nie miałam. To Ona przychodziła do przedszkola na uroczystości związane z Dniem Babci. To Ona lepiła dla mnie przepyszne pierogi i uszka, gotowała najwspanialszy barszcz i smażyła ziemniaczane bliny. Kochałam ją jak prawdziwą babcię, bo dla mnie była Prawdziwą Babcią. Pochodziła ze Stanisławowa, z terenów obecnej Ukrainy. Wraz z mężem Leopoldem zostali przesiedleni do Poznania i dopiero tu ich synowie przyszli na świat. Przez tę moją "przyszywaną" babcię znam niektóre smaki kuchni kresowej.
Zofia Saraniecka - moja prawie prawdziwa Babcia
To dzięki Jej obecności w życiu naszej rodziny na stole wigilijnym pojawił się barszcz z uszkami, który zastąpił wcześniejszą zupę z karpia. Dla mnie to był fenomenalny postęp, bo choć jako dziecko lubiłam smak zupy rybnej, to panicznie bałam się ości. Dzięki Babci, albo może przez Babcię bardzo lubię pierogi, choć sama ich nie robię. Kupuję czasem tu lub tam, w restauracji albo wysyłkowo. Ale w kwestii pierogów naprawdę trudno mnie zadowolić. Bo Babcia Saraniecka robiła pierogi najlepsze na świecie, z cienkim, delikatnym ciastem i wielką ilością farszu. A farsze bywały różne, ale zawsze bardzo smaczne, idealnie doprawione. Pierogi z mięsem, ruskie, z serem na słodko, z kapustą i grzybami - to były standardowe smaki, obecne w rodzinnym menu raz w tygodniu. No i latem - pierogi z owocami. A na Boże Narodzenie - koniecznie uszka z leśnymi grzybami. Dla Babci wywałkowanie i ulepienie 300 pierogów nie stanowiło żadnego problemu!
Babcia Saraniecka nie smażyła blinów pszennych ani gryczanych, tylko z ziemniaczanego ciasta na drożdżach. Bardzo smaczne, podawała je z gęstą kwaśną śmietaną. Obiecuję kiedyś o nich napisać, bo czasem smażę takie bliny. I gotowała "białe kwaśne", czyli coś podobnego do barszczu, tylko bez buraków. Jadałam tę zupę w dzieciństwie, ale dziś nie potrafię odtworzyć smaku, zwłaszcza, że nie używam już kiełbasy ani wędzonego boczku. Myślę, że był to rodzaj białego barszczu, jednak nie na zakwasie pszennym, tylko lekko dosmaczany octem. No i jeszcze babcine ciasta, zawsze pyszne, ale do dziś w moim zeszycie zachował się tylko jeden przepis - na piernik Babci Saranieckiej. Dokładnie tak jest zatytułowany, żeby go nie pomylić z innymi piernikami. Przepis Babcia przywiozła z rodzinnych stron, czyli ze Stanisławowa, który dziś nazywa się Iwano Frankiwsk. Jest to więc przepis kresowy.
Piernik kresowy Babci Saranieckiej - skład
- 400 g prawdziwego, porządnego miodu
- 1 szklanka wody (250 ml)
- 1 szklanka cukru (200 g)
- 3 szklanki mąki (500 g) - ja używam białą orkiszową, ale babcia na pewno używała wrocławskiej, bo była wówczas popularna i najłatwiej dostępna
- 100 g stopionego masła
- 4 jajka (oddzielnie żółtka i białka)
- szczypta soli do ubijania białek
- 2 łyżeczki sody oczyszczonej (można kupić tutaj - klik)
- 2 czubate łyżki ciemnego kakao
- przyprawa korzenna do piernika, najlepiej domowa - tyle, ile lubisz, zazwyczaj około 2-4 łyżeczek
- tłuszcz do posmarowania keksówek
Dodatki opcjonalne
- bakalie, czyli np. dwie garści sparzonych rodzynek i dwie garści posiekanych orzechów włoskich (zamiennie mogą być migdały, suszone śliwki, suszona żurawina, smażona skórka pomarańczowa - co kto lubi)
- powidła lub dowolna gęsta marmolada do przełożenia
- lukier lub polewa czekoladowa
Przygotowanie piernika
- Miód, wodę i cukier włóż do rondla i doprowadź do wrzenia, a następnie gotuj przez 2-3 minuty.
- W międzyczasie w innym dużym garnku lub szklanej czy stalowej misie umieść mąkę. Zalej ją wrzącą masą miodową i mieszaj intensywnie, aby nie powstały grudki. Dodaj stopione masło, wymieszaj i pozostaw do ostudzenia.
- Włącz piekarnik na temperaturę około 175 stopni.
- Do chłodnej masy dodaj żółtka roztarte z sodą oczyszczoną, przyprawy korzenne i kakao. Wymieszaj dokładnie.
- W osobnej misce ubij na sztywną pianę białka ze szczyptą soli.
- Białka i bakalie dodaj do ciasta i wymieszaj delikatnie, ale dokładnie. Przełóż całość do wysmarowanych tłuszczem keksówek. Wstaw do piekarnika i piecz przez około 50 minut.
- Na koniec sprawdź patyczkiem, czy ciasto już się upiekło.
Upieczony piernik kresowy wyjmij z foremek i ostudź na kratce. Jeśli chcesz, to możesz oblać go lukrem lub czekoladą, dzięki czemu stanie się bardziej wykwintny. Jednak Babcia ceniła prostotę, którą i ja doceniam. Więc nie lukruję i nie pokrywam ciasta polewą czekoladową. Czasem tylko przekładam go warstwą powideł śliwkowych (takich jak te) albo czekośliwki (przepis znajdziesz tutaj). Bo piernik kresowy mojej Babci najlepiej smakuje bez zbędnych dodatków. Jest elegancki, prosty i pyszny. Pachnie miodem i korzeniami, jest puszysty, a nie zbity i długo pozostaje świeży, nie czerstwieje. Wystarczy posypać cukrem pudrem, który wygląda jak śniegowy puch i gotowe. Warto go upiec, smacznego!
Świąteczne życzenia
Przepis na piernik kresowy jest ostatnim, który publikuję przed świętami. I wraz z nim pragnę życzyć wszystkim pięknych, spokojnych i zdrowych świąt Bożego Narodzenia. Nie u wszystkich będą one bogate, syte, szczęśliwe, wesołe i rodzinne, bo różne bywają nasze sytuacje życiowe. Niech więc będą najlepsze, jakie mogą być.
A po inne świąteczne ciastka, ciasteczka, pierniki i desery zapraszam tutaj:
https://www.hajduczeknaturalnie.pl/ciasteczka-na-boze-narodzenie/
https://www.hajduczeknaturalnie.pl/pierniczki-z-bazylei/
https://www.hajduczeknaturalnie.pl/kutia-kresowa-z-orkiszem/
https://www.hajduczeknaturalnie.pl/ciastka-owsiane-z-dynia/
https://www.hajduczeknaturalnie.pl/ciasto-marchewkowe-zamiast-piernika/
https://www.hajduczeknaturalnie.pl/gruzinskie-ciasto-z-czerwonej-fasoli/
Kochana! Jaki piękny, wzruszający wpis 🙂 Dobrych i miłych świąt, i spotkań ze wspomnieniami przy magicznym, babcinowym pierniku!
Kochana, ludzi z tamtych lat już nie ma posród żywych i wspominać mogę tylko ja sama... Z pewnością się starzeję, bo coraz częściej budzi się we mnie nostalgia, ale chyba każdy z nas wraca czasem do wspomnień z dzieciństwa. Więc wspominam!
Pięknych świąt 🙂
Pani Dorotko,pięknie opisała Pani talent kulinarny mojej babci…..tak Zosia Saraniecka była moją babcią tym bardziej ogromnie się wzruszyłam czytając Pani wspomnienia ten wpis spowodował że moje też odżyły.Bardzo ją kochałam bo mnie również wychowywała ♥️
Pani Magdo, czy pisze Pani o tej samej Zosi Saranieckiej, którą tak ciepło wspominam?
Tak piszę o tej samej babci Zosi, jestem córką jej syna i mieszkam w Poznaniu, wiem też z opowieści babci o tym że się Panią opiekowała ♥️
Podaję maila do siebie, jak Pani do mnie napisze to podam nr telefonu i możemy się zdzwonić ☺️
Chętnie się skontaktuję, dzięki 🙂
Szukałam przepisu właśnie na piernik z Kresów, bo moja babcia też stamtąd pochodziła, a to już ponad 20 lat jak nie mam jej wśród nas. Chciałam na te Święta przyciągnąć jej wspomnienie bardziej namacalnie. Pamiętam jak wspólnie przygotowywałyśmy piernik na Święta ale nie przyszło mi wtedy do głowy by spisywać przepisy, dzięki którym powstawały kulinarne cuda. Dziękuję że zechciała opisać Pani tę historię, dodając też przepis, przez co moje Święta nabrały innego wymiaru.
Tereso, bardzo się cieszę, że mój wpis przydał Ci się i mogłam pomóc choć w ten skromny sposób. Mam nadzieję, że piernik mojej "przyszywanej" Babci przywołał Twoje najmilsze wspomnienia. Pozdrawiam serdecznie!