Uwielbiałam sos potrawkowy mojej Mamy! Ona podawała go do ryżu i gotowanej kury lub kurczaka, czyli do mięsa drobiowego z rosołu. I do tego zawsze była gotowana marchewka albo marchew z groszkiem. Mama odważnie zaciągała sos potrawkowy żółtkiem, ale to zawsze groziło obecnością jajecznych kłaczków w potrawce, dlatego wspomniałam o odwadze. Z książek kucharskich wiem, że wystarczy użyć śmietanki kremówki i sos potrawkowy będzie równie pyszny, więc nie zawsze bawię się w dodawanie żółtek. Za to obecność rosołu (u mnie jest to aromatyczny bulion warzywny), soku z cytryny i odrobiny cukru jest całkowicie niezbędna, jeśli ma to być potrawka jak u Mamy.

Ten smak gwarantuje mi powrót do bezpiecznych lat dzieciństwa. I choć już od dawna nie jadam kurczaków, to talerz z ryżem, potrawką i marchewką z groszkiem z łatwością przenosi mnie w czasy, gdy byłam małą Dorotką. Dziś zamiast drobiu obsmażam na złoto plastry tofu naturalnego, które smakują równie delikatnie, jak białe mięso kurczaka, a może nawet delikatniej.

Tofu to jest rzecz niemal bez smaku, produkt neutralny, który z łatwością chłonie aromaty wszelkich przypraw. I ja od lat przyprawiałam tofu dość intensywnie. Z czasem jednak nauczyliśmy się lubić ten łagodny brak smaku naturalnego tofu. Jest idealnym uzupełnieniem wszelkich delikatnych oraz pikantnych sosów, zup i potrawek. Trzeba tylko polubić tę neutralność i łagodność, ale to nie jest trudne, jeśli otworzysz się na nowe doznania smakowe.

Sos potrawkowy - skład na porcję dla 4 osób

• rosół drobiowy lub bulion warzywny - około 0,5 litra
• około 60 g masła (nieco więcej niż ćwierć dwustugramowej kostki)
• 2 pełne (ale nie czubate!) łyżki mąki, u mnie biała orkiszowa, ale można użyć zwykłej mąki pszennej, jeśli sos ma być gęściejszy - użyj nieco więcej
• 2 żółtka (białka przelej do słoiczka i schowaj do lodówki, możesz je też zamrozić)*
• lub zamiennie około 80-100 ml śmietanki kremówki*
• sok z cytryny - do smaku, na początek 1 łyżka i potem jeszcze 1-2 łyżki
• nieco cukru lub słodzika do dopełnienia smaku, ale uwaga - sos potrawkowy nie ma być słodki, tylko raczej słodko-kwaśny, z przewagą smaku kwaśnego

*Jeśli do sosu dodajesz żółtka, to nie używaj już kremówki. I na odwrót - jeśli ma być kremówka, to pomiń żółtka.

Przygotowanie sosu potrawkowego

1. Żółtka wymieszaj z 1 łyżką soku z cytryny i 2 łyżkami chłodnego rosołu. Jeśli zamierzasz użyć śmietanki zamiast żółtek - pomiń ten krok.
2. W rondlu rozpuść masło, a następnie dodaj mąkę i podsmażaj przez chwilę, mieszając trzepaczką rózgową lub innym podobnym mieszadłem. Nie pozwól mące się zrumienić, bo ma pozostać jasna. Sos potrawkowy należy do kategorii białych sosów.
3. Gdy zasmażka zacznie się pienić, mieszając trzepaczką rózgową dodaj chłodny rosół. Mieszaj intensywnie, aby nie powstały grudki i gotuj sos przez 2-3 minuty, aż zgęstnieje.
4. Do podgotowanego sosu dodaj żółtka z sokiem cytrynowym, cały czas mieszając intensywnie, aby nie powstały grudki i kłaczki z żółtek. Zamiast żółtek możesz dodać do sosu śmietankę kremówkę, co pozwoli uzyskać równie smaczny efekt. Pamiętaj jednak, że klasyczna wersja potrawki powinna zawierać żółtka.
5. Dopraw sos potrawkowy resztą soku cytrynowego (dodałam jeszcze 1,5 łyżki soku), niewielkim dodatkiem cukru (płaska łyżeczka) i ewentualnie solą, jeśli uznasz to za konieczne.

Sos potrawkowy do ryżu powinien być w smaku dość kwaśny, lekko słony od rosołu i tylko lekko słodki, dla przełamania kwaśno-słonego smaku. Nie da się bardzo dokładnie podać ilości wszystkich przypraw, bo i kwasowość soku z cytryny bywa różna, i słoność rosołu, i wreszcie zapotrzebowanie kubków smakowych na odczucie słodkiego smaku. Więc, z konieczności, opis dodanych przypraw musi być ogólny. Dodaj tyle, aby Tobie smakowało. Kto nigdy nie próbował sosu potrawkowego, będzie musiał go sobie wyobrazić. Albo wpaść z wizytą do Hajduczka 🙂

Jak podawać sos potrawkowy?

Potrawkę z żółtkami powinno się robić bezpośrednio przed podaniem, bo podczas podgrzewania często się rozwarstwia i staje się rzadka. Tradycyjnie biały sos potrawkowy podaje się z ugotowanym na sypko ryżem, kawałkiem mięsa drobiowego z rosołu oraz marchewką lub marchewką z groszkiem. Ja, zamiast drobiu, podsmażyłam na złoto plastry naturalnego tofu.

Marchew z groszkiem o tej porze roku najłatwiej było przygotować z mrożonki. Na porcję dla dwóch osób ugotowałam pół paczki warzyw w minimalnej ilości wody, dodając nieco soli do smaku. Po ugotowaniu (gdyby wody na dnie garnka było zbyt dużo - odlej nadmiar, zostawiając tylko kilka łyżek) dodałam pastę z łyżki masła i łyżki białej mąki orkiszowej. Oba składniki wymieszałam widelcem na gładko, a następnie dodałam do garnka z groszkiem i marchewką. Wymieszałam, zagotowałam, przyprawiłam szczyptą soli i odrobiną cukru do smaku. Marchewka z groszkiem to jest idealny dodatek do potrawki!

I oto mamy całe danie, tak proste i pyszne, że to wydaje się aż niemożliwe. Idealny powrót do szczęśliwych i bezpiecznych lat dzieciństwa. Smacznego!

PS. Na blogu opublikowałam już wcześniej kilka innych, nieco podobnych przepisów. Pierwsze skrzypce grały w nich warzywa lub inne składniki, ale nie mniej ważny był biały sos. Spróbuj ich koniecznie!

https://www.hajduczeknaturalnie.pl/groszek-w-sosie-winnym/

https://www.hajduczeknaturalnie.pl/lipskie-rozmaitosci-czyli-leipziger-allerlei/