Sałatka szopska i askorbinaza

Sałatka szopska, szopska sałata, шопска салата to jedna z naszych ulubionych letnich sałatek. Zazwyczaj dla dwojga-trojga biesiadników robię dużą porcję (taką dla przynajmniej 4 głodomorów) na obiad i resztę dojadamy w porze kolacji, bo to nadzwyczajnie smaczna sałatka. Wikipedia informuje, że sałatka szopska to charakterystyczny dla kuchni bułgarskiej rodzaj sałatki, przyrządzanej z pokrojonych ogórków, pomidorów, papryki, cebuli z dodatkiem słonego sera. Ten ser to specjalny bułgarski ser szopski, solan – czyli solankowy ser owczy. W Polsce sprzedawany czasem pod nazwą “ser bałkański”, “bułgarski ser sałatkowy” Można go z powodzeniem zastąpić oryginalną grecką fetą (owczo-kozią), choć pewnie Bułgarzy śmiertelnie by się na mnie obrazili za to stwierdzenie…sałatka szopska

Moja sałatka szopska

Moja ulubiona sałatka szopska nie zawiera papryki. To dlatego, że przed wielu laty wykonałam po prostu przepis z książki, którą miałam w domu – sądząc po nazwiskach autorów, to chyba przedruk z jakiejś węgierskiej książeczki kulinarnej. Kupiłam ją na początku lat 90-tych i w sumie dobrze mi służy – mam kilka ulubionych sałatek, które przyrządzam na podstawie przepisów z tej książki. Szopska sałata należy do podstawowego, ulubionego kanonu. Z rozmaitych źródeł wiem, że moja dzisiejsza sałatka pochodzi z Bułgarii, zresztą w książce również została opatrzona stosowną adnotacją. W innych publikacjach znalazłam nieco odmienne przepisy, przeważnie z dodatkiem świeżej, surowej papryki. Cóż jednak mam począć, jeśli moja pierwotna, ukochana wersja szopskiej sałatki nie zawiera papryki? Ano nic, robić po swojemu 🙂 Bo z tą sałatką jest podobne jak z wieloma regionalnymi potrawami – co wioska, co dom – to własny przepis. Mój też jest dobry.sałatka szopska

Askorbinaza – jak ją unieszkodliwić

Wprawdzie mój ulubiony przepis nie zawiera papryki, ale nadal sałatka szopska łączy w sobie pomidory, ogórki, cebulę, ser i dodatki. A dietetycy i naukowcy przestrzegają przed wrzucaniem surowych ogórków do sałatki razem z pomidorami! Nie chodzi o to, by w tym zestawie sałatka nagle stawała się trująca. Nie! Ale fachowcy od żywienia spostrzegli, że świeże zielone ogórki zawierają w sobie  askorbinazę – enzym, który utlenia (czyli rozkłada i unieczynnia) witaminę C, przez co staje się ona bezużyteczna dla naszych organizmów. Sałatka nie zmieni smaku, nadal będzie smakować wyśmienicie, jednak zostanie pozbawiona znacznej części wartości odżywczych. Mam jednak dobrą wiadomość – rozpadowi witaminy C w sałatce można łatwo zapobiec. Jak? Przeczytaj sposób podany poniżej.sałatka szopska

Sałatka szopska – skład w mojej ulubionej wersji

  • 4 jędrne, dość twarde i mięsiste średnie pomidory (500 g)
  • 2-3 długie ogórki sałatkowe (500 g)
  • 2 spore cebule (te, które widać na zdjęciach, okazały się nieco zbyt duże – użyj więc trochę mniejszych cebul)
  • 4 ząbki czosnku
  • 200 g bałkańskiego twardego sera owczego
  • ogromny pęczek zielonej pietruszki
  • sos przygotowany z 2 łyżek octu winnego (jabłkowego, pomidorowego itp.), 8 łyżek dobrego oleju – w Bułgarii z pewnością użyto by tutaj oleju słonecznikowego, ja jednak zdecydowałam się na nierafinowany rzepakowy – oraz mielonego pieprzu

sałatka szopska

Bułgarska sałatka szopska – wykonanie i magia, która neutralizuje askorbinazę

  1. Ogórki umyj, ale nie obieraj ich ze skórki, przekrój wzdłuż na ćwiartki, a następnie na cząstki szerokości 1 cm.sałatka szopska
  2. Umieść je w dużej misce i zalej sosem przygotowanym z octu, oleju i pieprzu. Wymieszaj wszystko bardzo dokładnie. Ogórki pokryte warstwą sosu nie będą już groźne dla witaminy C zawartej w pomidorach i cebuli. Tłuszcz stworzy barierę nieprzekraczalną dla enzymu rozkładającego witaminę C.askorbinazaaskorbinaza
  3. Twarde i mięsiste pomidory sparz wrzątkiem i obierz je ze skórki (ale jeśli skóra Ci nie przeszkadza – możesz pominąć obieranie), a następnie pokrój w kawałki podobne wielkością do cząstek ogórków.sałatka szopska
  4. Czosnek obierz i posiekaj jak najdrobniej, pozostaw go z boku na desce, by “odpoczął” na powietrzu. Pod wpływem tlenu uaktywniają się związki czynne zawarte w czosnku.sałatka szopska
  5. Cebule obierz z łusek, opłucz i pokrój w jak najcieńsze ćwierćplasterki.sałatka szopska
  6. Dodaj cebulę do miski z ogórkami i pomidorami (przypominam, użyj lepiej trochę mniejszych cebul niż moje – smak sałatki będzie bardziej harmonijny).sałatka szopska
  7. Bułgarski ser owczy odsącz z zalewy i pokrój go w niedużą kostkę.sałatka szopska
  8. Pęk natki pietruszki posiekaj jak najdrobniej.sałatka szopska
  9. Wszystkie składniki dodaj do miski z ogórkami pokrytymi sosem. Wymieszaj dokładnie i pozostaw w chłodzie na przynajmniej jedną godzinę.

sałatka szopska

Szopska sałata – wskazówki praktyczne

Sałatka ma być chłodzona przez godzinę, a nawet dłużej – w tym czasie staje się smaczna, rozwija pełnię aromatu. Dzięki temu, że do sosu nie dodajemy soli – warzywa nie puszczają nadmiaru soków i sałatka szopska nie pływa we własnym sosie. Solą doprawia ją tylko ser, jeśli więc jest dla Ciebie za mało słona – oprósz ją solą dopiero na talerzu.sałatka szopska

Szopska sałata to nie jest typowe danie pomidorowe, choć bez dodatku świeżych pomidorów nie da się jej przyrządzić. W mojej ulubionej sałatce bułgarskiej dominuje raczej cebula, ale jej smak jest znacznie łagodniejszy, niż w świeżo pokrojonej cebulce. Chyba już wspominałam, że tu dzieje się jakaś magia? W każdym razie to sałatka, której koniecznie trzeba spróbować. Podałam ją do obiadu, do pysznych pieczonych ziemniaczków w jeden z ostatnich ciepłych dni jesieni. To był pyszny obiad. Tobie też życzę smacznego!sałatka szopska

Inne sałatki z użyciem podobnych składników

Na blogu znajdziesz również przepisy na inne sałatki z użytymi tu składnikami. To np. włoska sałatka caprese, do której wykorzystasz pyszne, dojrzałe w słońcu pomidory albo zaskakująca smakiem sałatka z melona, arbuza, fety i mięty. Spróbuj ich obu koniecznie, naprawdę warto!sałatka szopska

A ja szopską sałatkę dodaję do akcji pomidorowej oraz dołączam ją do przepisów kuchni słowiańskiej:
Tysiąc twarzy pomidora

Kuchnia Krajów Słowiańskich 2018

Powiązane wpisy

2 thoughts on “Sałatka szopska i askorbinaza

  1. Przepis naprawdę pysznie wygląda, a i dowiedziałem się czegoś nowego. Wiedziałem, że lepiej nie łączyć pomidorów i ogórków, ale nigdy nie znałem powodu!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *